Op de radar van de KNMV: waarom een getrapt motorrijbewijssysteem?

September – oktober 2026 | Bij de KNMV volgen we iedere dag de ontwikkelingen die van invloed zijn op motorrijders. Van verkeersveiligheid en mobiliteit tot Europese wetgeving en lokale maatregelen. Niet ieder bericht leidt direct tot actie, maar samen laten ze zien welke thema’s de toekomst van het motorrijden bepalen.

Ook in september en oktober 2026 waren er verschillende ontwikkelingen die belangrijk zijn voor motorrijders. In deze editie van Op de Radar van de KNMV: groen licht voor de digitale rijbewijsaanvraag, extra capaciteit voor rijexamens en een nieuwe campagne tegen afleiding in het verkeer. We kijken naar de vernieuwde motoropleiding in Noord-Ierland en stellen de vraag hoe logisch het getrapte motorrijbewijssysteem eigenlijk nog is. Ondertussen wordt in Brussel verder gesproken over een mogelijke APK-plicht voor motorfietsen.

Eerste en Tweede Kamer akkoord met digitale rijbewijsaanvraag

Na de Tweede Kamer heeft ook de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel voor de digitale aanvraag van rijbewijzen. De Eerste Kamer nam het voorstel op 6 oktober zonder stemming aan. Daarmee komt een vaste wettelijke regeling voor het digitaal aanvragen, verlengen en vervangen van rijbewijzen een stap dichterbij.

In een groot aantal gemeenten is digitaal verlengen of uitbreiden al mogelijk. De nieuwe wet moet de digitale aanvraag structureel regelen. Voor motorrijders veranderen de eisen aan het rijbewijs en de examens hierdoor niet: het gaat om de aanvraagprocedure.

De wet is nog niet in werking getreden. Wanneer de nieuwe regeling ingaat, is nog niet bekend.

Motorexamens profiteren van extra CBR-capaciteit

Ook kandidaten voor het motorrijbewijs profiteren van de extra examencapaciteit bij het CBR. Dat blijkt uit de rapportage die op 4 september naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Door het tijdelijk stopzetten van de tussentijdse toets voor het autorijbewijs kwam capaciteit vrij. Het CBR heeft een deel daarvan bewust ingezet voor andere examens, waaronder de motorpraktijkexamens voertuigbeheersing (AVB) en verkeersdeelneming (AVD).

Nieuwe campagne van start tegen mobiel gebruik in verkeer

Op 28 september is de nieuwe MONO-campagne gestart, met de boodschap: ‘Hoe je ook vertrekt, vertrek MONO’. De campagne richt zich op automobilisten en andere weggebruikers en roept hen op om vóór vertrek hun telefoon op stil of niet storen te zetten, of buiten bereik te leggen.

Volgens de Rijksoverheid zorgt het lezen en schrijven van berichten op de telefoon voor ruim twee keer zoveel risico op een ongeval. Uit eerder onderzoek blijkt dat de meeste weggebruikers ongestoord rijden een belangrijk thema vinden.

Ook voor motorrijders is aandacht van andere weggebruikers van groot belang. Een bestuurder die naar een scherm kijkt, kan een naderende motor over het hoofd zien. De campagne sluit daarmee aan bij een onderwerp waarvoor de KNMV zich voortdurend inzet: meer oog voor motorrijders in het verkeer.

Motor-APK: onderhandelingen lopen nog

In Nederland geldt geen APK-plicht voor motorfietsen. Of nieuwe Europese regels daar verandering in brengen, is nog niet besloten. Voor Nederlandse motorrijders verandert er voorlopig niets. De KNMV blijft zich uitspreken tegen een verplichte motor-APK omdat deze onvoldoende veiligheidswinst oplevert om de extra kosten en verplichtingen voor motorrijders te rechtvaardigen. We pleiten daarom voor goede rijopleidingen, verdere ontwikkeling van de rijvaardigheid met motortrainingen en meer aandacht voor motorrijders bij andere weggebruikers.

Noord-Ierland vernieuwt opleiding beginnende motorrijders

Noord-Ierland heeft per 1 oktober het rijbewijssysteem voor beginnende bestuurders hervormd. Ook de motorcategorieën A1, A2 en A vallen onder het nieuwe systeem. Kandidaat-motorrijders volgen voortaan een gestructureerd leertraject met een verplicht logboek en tien trainingsmodules, gericht op onder meer rijvaardigheid en risicobewustzijn. Daarnaast is er een optionele module voor het rijden op de snelweg.

Opvallend is dat enkele beperkingen die voor jonge automobilisten gelden, zoals een minimale leerperiode van zes maanden en beperkingen op het meenemen van passagiers, niet voor motorrijders gelden. Wel wordt de periode waarin beginnende bestuurders met een R-plaat rijden verlengd van twaalf naar 24 maanden.

De ontwikkelingen in Noord-Ierland laten zien dat er ook binnen het bestaande Europese systeem van motorrijbewijzen ruimte is om opleidingen anders in te richten. Maar hoe goed werkt dat systeem zelf eigenlijk nog? We vroegen Arjan Everink, hoofd Verkeer en Opleidingen bij de KNMV, naar zijn kijk op het getrapte motorrijbewijs.

Waarom hebben we eigenlijk een getrapt motorrijbewijs?

Arjan Everink: “In Nederland kennen we voor de motor het getrapte rijbewijssysteem met A1, A2 en uiteindelijk het onbeperkte A-rijbewijs. Maar waarom hebben we dit systeem eigenlijk ooit ingevoerd?

De gedachte erachter is op zich heel logisch. Het systeem komt voort uit Europese regelgeving en is vooral ingevoerd vanuit verkeersveiligheid. Een jonge beginnende motorrijder direct op een zware motor laten stappen werd gezien als een groter risico. Het idee was daarom: begin op een lichtere motor, doe ervaring op en groei daarna door naar een zwaardere motor.

Op papier klinkt dat nog steeds als een prima gedachte. Toch is het goed om na invoering van zo’n systeem, na een aantal jaren eens te kijken hoe dit in de praktijk uitpakt.

Het halen van meerdere rijbewijzen kost namelijk tijd en vooral ook geld. De vraag is daarom of jongeren nog wel worden gestimuleerd om vroeg met motorrijden te beginnen. Je kunt je voorstellen dat iemand van 18 denkt: waarom zou ik nu A1 halen als ik over een aantal jaren makkelijker kan instromen?

En daar zit misschien wel het vreemde van het huidige systeem. Iemand die op jonge leeftijd begint met motorrijden en netjes zijn ervaring opbouwt, moet verschillende stappen doorlopen. Iemand die wacht tot zijn 24e kan zonder enige motorervaring rechtstreeks voor het onbeperkte A-rijbewijs gaan. Dan is natuurlijk de vraag of we daarmee nog steeds bereiken wat we oorspronkelijk wilden.

Ook uit Europese evaluaties blijkt dat niet heel duidelijk kan worden aangetoond dat juist het getrapte systeem voor meer verkeersveiligheid heeft gezorgd. Er zijn voordelen, maar er zijn ook signalen dat jongeren hierdoor hun motorrijopleiding juist uitstellen. Misschien moeten we daarom niet alleen kijken naar leeftijd en het vermogen van de motor, maar veel meer naar opleiding, ervaring en daadwerkelijke rijvaardigheid.

Want het oorspronkelijke idee achter het getrapte rijbewijs is nog steeds goed: jonge motorrijders op een veilige manier ervaring laten opbouwen. De vraag is alleen of het huidige systeem daarvoor nog steeds de beste oplossing is.”